Những lưu ý khi sử dụng thuốc điều trị HIV (ARV)

Đối với người sống chung với HIV việc tuân thủ điều trị giúp nâng cao hiệu quả điều trị, ngăn chặn được virus HIV phát triển, phòng tránh hiện tượng kháng thuốc và duy trì một cách toàn diện sức khoẻ cho người bệnh. Điều trị HIV cần lưu ý những vấn đề sau đây:

Tác dụng của thuốc điều trị HIV

  • Ức chế sự nhân lên của virus HIV và kìm hãm lượng virus trong máu ở mức thấp nhất. Tuy nhiên, thuốc ARV không loại bỏ hoàn toàn virus HIV nên vẫn cần tuân thủ và duy trì điều trị.
  • Phục hồi chức năng miễn dịch, giảm nguy cơ mắc và tử vong do các bệnh nhiễm trùng cơ hội ở người sống chung với HIV.
  • Cải thiện chất lượng sống và tăng thời gian sống.
  • Ngăn cản sự tiến triển HIV sang AIDS.

Những lưu ý khi sử dụng thuốc điều trị HIV

  1. Lưu ý về sử dụng thuốc

– Người điều trị HIV vẫn phải áp dụng biện pháp dự phòng lây nhiễm virus cho người khác, với những người điều trị ARV khi tình trạng miễn dịch chưa phục hồi cần tiếp tục điều trị dự phòng các bệnh nhiễm trùng cơ hội.

– Cần tuân thủ tuyệt đối y lệnh điều trị (hướng dẫn điều trị của bác sĩ).

– Do HIV có tỉ lệ nhân lên và đột biến rất cao nên cần phải dùng thuốc đúng liều, đúng giờ và đều đặn mỗi ngày. Nếu uống không đúng sẽ dẫn đến việc nồng độ thuốc trong máu thấp, các đột biến của hiv sẽ xuất hiện sự kháng thuốc, việc điều trị sẽ thất bại.

– Trường hợp phát hiện quên uống thuốc theo lịch thì phải uống ngay liều thuốc vừa quên, uống liều tiếp theo như thường lệ. Nếu thời gian uống thuốc liều kế tiếp dưới 4 giờ, cần để trên 4 giờ mới uống liều kế tiếp. Nếu quên 2 liều trong một tuần, phải báo bác sĩ điều trị để được hướng dẫn.

2. Tác dụng phụ của thuốc

Buồn nôn: Để hạn chế tác dụng phụ này, có thể uống thuốc trong hoặc ngay sau bữa ăn hoặc có thể uống thuốc chống nôn trước khi uống ARV 30 phút.

Tiêu chảy: Khi uống thuốc, nếu thấy bị tiêu chảy, cần đánh giá mức độ tiêu chảy và các triệu chứng kèm theo. Khi bị tiêu chảy cần uống oresol để bù nước, điện giải. Nếu nặng cần truyền dịch hoặc có thể phải dùng các thuốc chống tiêu chảy để hạn chế tiêu chảy tạm thời.

Đau đầu: Trường hợp thấy đau đầu khi dùng thuốc có thể dùng các thuốc giảm đau thông thường như paracetamol để giảm bớt đau đầu.

Đau bụng, khó chịu ở bụng: Đối với hiện tượng này cần phải theo dõi kỹ. Trường hợp đau liên tục cần tới cơ sở y tế nơi cấp thuốc để được xử lý, thậm chí là phải thay thế thuốc khác hoặc đổi phác đồ điều trị.

Phát ban, ngứa: Cũng giống như các thuốc điều trị khác, thuốc ARV cũng có thể gây dị ứng. Nhẹ thì có biểu hiện ban đỏ rải rác, ngứa… Khắc phục bằng cách: uống thêm thuốc kháng histamin. Tuy nhiên nếu dị ứng nặng có thể đe dọa tính mạng cần ngừng thuốc ngay và điều trị tích cực tại các trung tâm y tế có đủ điều kiện.

Thiếu máu: Một số thuốc ARV có tác dụng ức chế tủy xương làm cho tủy xương giảm khả năng sinh ra hồng cầu gây thiếu máu với các biểu hiện như hoa mắt, chóng mặt. Thường xuất hiện sau 4-6 tuần hoặc có thể xuất hiện sau vài tháng điều trị bằng thuốc ARV. Có thể bổ sung vitamin B12, viên sắt, folic… để khắc phục tình trạng này.

Rối loạn giấc ngủ, ác mộng: Nên dùng vào buổi tối, trước khi đi ngủ, các triệu chứng này thường không kéo dài. Có thể dùng các loại thuốc an thần, thuốc hỗ trợ để ngủ tốt hơn.

Bệnh lý thần kinh ngoại vi: Biểu hiện rối loạn cảm giác ngoại vi, chủ yếu ở đầu chi, đi lại khó khăn. Cần sử dụng vitamin B liều cao để hỗ trợ, nếu nặng phải thay thế thuốc.

Thuốc có thể độc với gan, thận: Một số thuốc gây hủy hoại tế bào gan, tăng men gan, cần ngừng thuốc khi tăng men gan gấp 5 lần bình thường.

Phân bố lại mỡ: Một số thuốc làm tăng tích tụ mỡ ở ngực, bụng, lưng, gáy, teo mô  mỡ ở cánh tay, cẳng chân, mông má.

Độc với thần kinh trung ương: Biểu hiện lẫn lộn, rối loạn tâm thần, trầm cảm, cần dừng và thay thế thuốc khi có vấn đề về tâm thần kinh.

Các thuốc ARV có nhiều tác dụng phụ, vì thế trong quá trình dùng thuốc nếu thấy có biểu hiện bất thường nào, cần thông báo ngay cho bác sĩ điều trị biết để có cách xử trí phù hợp.

Xem thêm: 

Facebook Comments
bao cao su gallant 0.03